Op deze pagina kerstdagboek 2005
28 december
Gisteravond gefigureerd in een panto. Wie in het land van Shakespeare woont, moet een keer het echte kerstgevoel op de planken ervaren. Het is een even onverbrekelijk onderdeel van de kerst als een kalkoen.
Elke theater doet aan panto’s. En wie niet meedoet, gaat er een bezoeken. Er is geen kerst zonder dat er ergens ‘it’s behind you’ of ‘oh no it isn't’ heeft geklonken.
De panto heeft niet te maken met pantomime. Het is een theatervorm die stamt uit de Middeleeuwen en is beïnvloed door de Italiaanse commedia dell'arte, maar er zitten ook elementen in die teruggaan op de Britse 19e eeuwse music hall traditie, compleet met komieken en populaire meezingers.
De panto's zijn shows met amusement voor iedere leeftijdsklasse, met muziek, slapstick en veel grappen en grollen. Het panto-verhaal is steeds gebaseerd op een populair sprookjes of volksverhaal, zoals Cinderella (Assepoester), The Sleeping Beauty (Doornroosje), Jack & the Beanstalk (Jack en de Bonestaak), The Beauty and the Beast, Aladdin en Snow White (Sneeuwwitje), maar met een geheel eigen improvisatie.
Panto’s zijn in Engeland inmiddels bloeiende kerstbusiness geworden die voortduren tot ver in januari. Grote theaters wedijveren met elkaar om een panto op de planken te brengen met steracteurs uit bekende tv-series en soaps. Schrijvers troeven elkaar af met nieuwe teksten en liedjes, waarin de hedendaagse politieke of maatschappelijke situatie als uitgangspunt dient en op de hak wordt genomen, of waarin hedendaagse liederen worden geparodieerd.
27 december
Toch nog op het allerlaatste moment een Engelse witte kerst. Vanmorgen lag er sneeuw. En als 25 december op een zondag valt, dan behoort derde kerstdag in Groot-Brittannië officieel ook tot de kerst. Vandaag is nog voor iedereen een vrije dag, tenzij je in een winkel werkt.
De winkels zijn al lang weer open en er is een stormloop op de spullen in de uitverkoop. Vanmorgen stonden koopjesjagers in de koude al urenlang in de rij voor de grote Londense warenhuizen. ‘Napoleon noemde ons een land van shopkeepers. Maar we zijn nu een land van shoppers’, schreef een krant.
De uitverkoop gaat ook steeds eerder in. Vele zaken beginnen er al op boxing day mee – traditioneel de dag dat de plattelandsbevolking zijn jachtparty’s hield en de stedelijke bevolking naar het voetballen ging.
Er waren ook gisteren nog volop jachtparty’s, hoewel de wrede variant van de vossenjacht, waarbij honden de vossen opdrijven en doodbijten, sinds februari vorig jaar verboden is. Maar het is nog wel toegestaan de vos door enkele honden op te laten drijven en vervolgens dood te schieten. Vele dierenbeschermingsorganisaties spraken vanmorgen het angstige vermoeden uit dat sommige jachtparty’s de nieuwe wet aan hun laars lapten en de honden het vuile werk laten opknappen. Maar de politie wist van niets.
26 december
Eerste Kerstdag waren we uitgenodigd bij Britse vrienden voor het kerstdiner dat ook wel kerstlunch wordt genoemd. Engelsen gaan grondig te werk. We werden keurig van huis opgehaald. Daarna gingen we even naar The Anchor, de enige pub die deze zondag niet gesloten was, voor 'a couple of beers': De Landlord gaat traditioneel twee uurtjes open op Christmas Day - al is het maar voor de mensen die een eenzame kerst moeten doormaken nog wat gezelligheid te bieden - en schenkt dan gratis bier. De vaste klandizie was voltallig aanwezig - Noorse, Zuid-Afrikaanse en Ierse kennissen die vooral de liefde voor de rugbysport delen. Om 2.00 uur 's middags klonk de bel voor de laatste ronde. Daarna was er niemand meer op straat, wat heel onwerkelijk is in een plaats waar normaliter de auto's in een lange rij doorheen gaan. Wij kregen een echt traditioneel Engels kerstdiner voorgezet - kalkoen, spruiten, pastenaken, geroosterde aardappelen en christmas pudding toe. 'Dit is wat wij eten, dit is wat de buren eten en dit is wat de hele straat eet. 90 Pocent eet kalkoen', verzekerde mijn gastheer terwijl hij zorgvuldig de plakken afsneed van een gevolgelte met de omvang van een forse baby. Hij vroeg wat in Nederland het kerstgerecht was. Eigenlijk hebben wij dat niet. Tenminste niet één gerecht wat iedereen eet. Na het diner zakten we weg in de stoel. De rode wijn ging tegenstaan. Daarna canasta gespeeld waarbij weer bleek dat de Engelsen goede verliezers zijn. De gastheer bracht ons alleen niet weg, een taxi was niet te krijgen zodat we anderhalf uur moesten lopen. Het was windstil en vroor licht. Eigenlijk was het niet zo gek.
25 december
En de dienst eindigde in de pub, waarna de vicar een pint bitter bestelde en nog lang bleef nazitten voordat hij even naar de sacristie liep om zijn witte toog uit te doen. Na in de afgelopen jaren nachtmissen in ondermeer Canterbury Cathedral en Westminster Abbey te hebben bijgewoond, kozen we gisteravond voor een dienst in de St. Mary Virgin in het piepkleine en pittoreske plattelandsdorpje Chiddingstone. Het was een bijna onwerkelijke gebeurtenis. Boeren en buitenlui uit de omgeving kwamen massaal naar het schilderachtige kerkje dat tegenover een rij Tudor-woningen en naast het indrukwekkende Chiddingstone Castle is gelegen. Een man die exact leek op Owen uit de Vicar of Dibley sleepte twee oude stoelen aan voor enkele omaatjes die slecht ter been waren en geen plaats meer konden vinden. Halverwege de dienst gingen koor en geestelijken de kerkgangers voor naar buiten, waar carols gezongen werden voor een kerststal die was opgesteld naast de pub. De vicar hield zijn preek in de ingang van de pub onder een wolkloze sterrenhemel. ‘Het is hier zo stil en zo mooi’, zei een Nedlerlandse gast.. ‘Het is net alsof je droomt’, merkte mijn vrouw op, terwijl ze achterom keek naar de mensen die onder de verlichting van de kerktoren op de heuvel stonden. Zelfs de dorpsbewoners waren onder de indruk van de intimiteit van de dienst. Normaal is Chiddingstone bij donker niet te zien zonder zaklantaarn, maar dankzij de subtiele verlichting was het plaatsje ineens een kerstoase geworden. Na de dienst werden mulled wine en mince pies aangesleept. Iedereen – van kinderen tot 80-plussers – bleef plakken in de pub, waar de leden van het koor de barman een helpende hand toestaken. De plaatselijke brouwer Bob Docherty haalde nog een extra vaatje Larkins toen de bitter bijna op was. De gemeenschapszin die in de stad zo is verdwenen, is op het Engelse platteland helemaal terug te vinden. Het koor kon niet tippen aan dat van Canterbury Cathedral of Westminster Abbey, maar de gebeurtenis zelf was vele malen indrukwekkender. Misschien komt dat ook door het schrille contrast van dit dorpsleven met de commercie van Londen. Twee dagen eerder waren we in en overbevolkt Harrods, waar voor absurde prijzen zoveel nutteloze waar wordt verkocht. Bovenaan de roltrap ligt nog altijd het condoleanceregister voor Dodi en Diana – wanneer houden we daar een keer mee op? Mensen dringen en zien elkaar niet staan. De hele ervaring maakt je zo depressief dat je wekenlang Knightsbridge en Oxford Street wilt mijden. Na gisteravond ben je hier weer overheen en krijg je het idee dat zelfs in Engeland nog een echt kerstgevoel is te vinden. Hopelijk ebt het vanmiddag niet weg als de kalkoen en spruiten op tafel komen.
24 december
Vanmorgen of eigenlijk vannacht om vijf uur stond er een rij voor de supermarkt. Allemaal huisvrouwen die als eerste de winkel binnenwilden op jacht naar de mooiste kalkoen. Nadat de deur was geopend stormden ze in een versneld wandeltempo – bijgenaamd de turkey-walk – naar het vriesvak. Daar werden alle enorme beesten van alle kanten bestudeerd en uiteindelijk in de winkelwagen geladen. Opvallend was de totale afwezigheid van mannen. Met kerst wordt de emancipatie ineens weer vijftig jaar teruggedraaid. ‘Ik word altijd heel feministisch van het kerstfeest’, vertelde een kennis mij ooit. Britse vrouwen moeten de cadeautjes kopen voor hun eigen gezin en familieleden die met kerst komen. Ze moeten kleding maken voor de kinderen die aan het kerstspel op school mogen meedoen. Ze moeten kerstkleding voor zichzelf kopen: korte en strakke jurken en pikant ondergoed. Want kerst is ook de season to be sexy. Ze moeten kerstversieringen aanbrengen op de trapleuning en de boom optuigen. Ze moeten honderd kerstkaarten met positieve opmerkingen over hun kinderen – ‘Kate doet het goed op school, Jerry speelt zo mooi fluit’ – schrijven. Engeland lijdt met kerst aan een Scrooge-trauma. Sinds Charles Dickens in 1841 zijn Christmas Carol schreef over de gierigaard, heeft het land alle proporties uit het oog verloren. In een maand worden meer boodschappen gedaan dan in de andere elf maanden van het jaar. Mannen doen niets. Nou ja, hopelijk kopen ze op kerstavond nog een onbruikbaar elektronisch apparaat of een goedkope parfum voor hun echtgenotes. Maar voor de rest eten zij alleen. Vrouwen moeten met twee winkelwagentjes tegelijk door de overvolle supermarkt slalommen. Behalve een onhandelbare kalkoen met de omvang van een dikke baby moeten vier verschillende soorten aardappelen (roasted, mash enz.) en twaalf soorten groenten worden ingeslagen. En dan al de drank: flessen Cola voor de kinderen, bier voor de mannen, rode wijn, zoete witte wijn en port voor de visite. Op de kop van de dieplader ligt meestal een enorme plastic zak met 36zakjes chips. De provisiekasten en vriezers van de gemiddelde Engelse gezinnen zijn niet op deze hoeveelheid boodschappen berekend. Bij veel Engelsen hangen op kerstavond uitpuilende plastic zakken aan de achterdeur met spruiten, wortelen en pastinaken plus de kalkoen waarvan de poten uit de tas steken. De kalkoen kan niet worden ingevroren, omdat het beest niet in de vriezer past en het de volgende dag ook uren zou kosten om het weer met een haarföhn te ontdooien. Het risico dat een vos er mee vandoor gaat wordt op de koop toe genomen. Voor vrouwen gaat de wekker op 25 december opnieuw vroeg af. Ze moeten het kerstmaal voorbereiden. Als het de vos niet is gelukt de kalkoen te pakken te krijgen, moet het beest voor mensenconsumptie worden geprepareerd. De spruiten moeten worden klaargemaakt. Een zeer ondankbare taak. Want eigenlijk lust niemand de ‘Brusselse monsters’, maar ze horen nu eenmaal bij het kerstmaal. En er moeten allerlei gerechten worden geprepareerd die in de rest van het jaar nooit worden gemaakt. ‘Hoe doe je ook weer ansjovis in knoflook?’
23 december
‘Afgelopen jaar heeft ons herinnerd aan het feit dat we leven in een wereld die niet gemakkelijk en veilig is. Maar het is de enige plek die we hebben.’
Zo die zit. Het is de meest gewaagde uitspraak van koningin Elizabeth die net als koningin Beatrix in Nederland zondag haar kerstrede zal uitspreken. In deze rede zal ze niet een door de regering voorgekauwde tekst hoeven uit te spreken, maar kan ze haar eigen gedachten naar buiten brengen.
De kerstboodschap is niet alleen bestemd voor alle Britten maar ook voor alle inwoners van het hele Gemenebest. Elizabeth regeert als staatshoofd nog altijd over een rijk waar de zon nooit ondergaat. De Britse koningin moet daarom extra voorzichtig zijn en proberen gevoelige schenen te mijden.
Buckingham Palace heeft al laten weten dat Elizabeth vooral zal terugblikken op de tragische gebeurtenissen – de aanslagen in Londen en de natuurrampen – van 2005. Koning George V hield in 1932 de allereerste kerstrede op de radio.. De rede van Elizabeth die is opgenomen in de kapel van Buckingham Palace, ist zondag om 15.00 uur Britse tijd te zien op BBC-televisie.
Weinig Britten zullen er hun kerstdiner voor uitstellen. Ze geloven de politieke correcte woorden wel. Elizabeth wordt volgend jaar 80 en behalve de keer dat ze sprak van een ‘annus horribilis’ – het jaar 1992 toen haar beide zonen scheidden en Windsor in brand vloog – heeft er nooit iets opmerkelijks ingestaan.
Cartoonband Gorrilaz heeft besloten een eigen versie van de speech via de mobiele telefoon te gaan distribueren. Gorrilaz voorman Murdoc – Blur-zanger Damien Albarn – zal praten over de politieke, sociale en artistieke hoogte- en dieptepunten van het jaar. ‘We hebben allemaal onze ups en downs gehad in het jaar: aardbevingen, gezichtstransplantaties, overstromingen in Glastonbury en het einde van de Routemaster. Maar het is niet allemaal goed nieuws. Aan de keerzijde stonden de muziek van James Blunt – wie heeft er valium nodig? – Westlife en meer films van Harry Potter. Het lijkt eop dat we weer een stap dichter bij de Apocalyps zijn gekomen.’
22 december
Wie wil niet in het gevlij komen van de premier? Tijdens zijn laatste persconferentie van het jaar begonnen sommige journalisten de al dan niet kritische vraag met de opmerking ‘Merry Christmas Prime Minister’. Toch maar gewoon met de deur in huis gevallen. Aan het einde wenste Blair alle op 10 Downing Street aanwezige journalisten ‘a good christmas’, waarna iedereen de trein pakte naar Windsor voor het ‘huwelijk’ van het jaar; dat van Elton John en David Furnish.
Eigenlijk was het daar ’s avonds voor de poort een prachtige komedie. De beroemde gasten kwamen in een enorme file terecht vlak voor de mansion van de popster waar twee enorme marquees te zien waren. Enkele kleerkasten hielden iedereen van de media tegen die naar binnen zou willen gaan. Maar de gasten zelf konden zich niet voor de paparazzi verschuilen. Door de enorme opstopping waren ze een uniek doelwit. Liz Hurley keek drie kwartier lang naar het dashboard terwijl fotografen hun plaatjes schoten. Ringo Starr maakte een V-teken, Claudia Schiffer, Boris Becker, Lulu en Michael Caine zwaaiden en lachten. Radiopresentator Terry Wogan - sinds vorige week Sir Terry - maakte een grapje: 'Kunnen we niet beter buiten de poort een picknick houden.'
Grappig was dat de journalisten van de zogenoemde ‘kwaliteitsmedia’ met hun mond vol tanden stonden, omdat ze de celebrities niet snel genoeg konden herkennen. De voor de BBC dienstdoende Duncan Kennedy – normaliter een misdaadverslaggever – werd vanuit de studio zelf te kennen gegeven in het vervolg de tabloids beter te lezen, omdat hij Claudia Schiffer niet ontdekte tijdens een rechtstreekse reportage.
Terug in Londen bleek er ineens op Parliament Square nog een heuse demonstratie aan de gang. Carolzingers protesteerden tegen het feit dat ze volgens nieuwe wetgeving kunnen worden opgepakt vanwege bedelen. ‘Weer een oude Britse traditie verloren’, vertelde een van hen. Maar niet iedereen stelt de langs de deur gaande voor een goed doel kerstliederen zingende jongerenschare op prijs. Het aantal Scooges in Engeland neemt weer toe.
‘We hadden enkele carolzingers aan de deur. Carolzingers? Eigenlijk zongen ze geen carols, maar alleen iets van: ‘Feeeed the weeerlllldd! Let them knawww it's Chrissssmus toime!" Meer konden ze niet’, klaagde een Engelsman. Gelukkig gooiden ze geen ruiten in of gingen er met een handtasje vandoor.
21 december
Wie wil niet in het gevlij komen van de premier. Tijdens zijn laatste persconferentie van het jaar begonnen sommige journalisten de al dan niet kritische vraag met de opmerking ‘Merry Christmas Prime Minister’. Toch maar gewoon met de deur in huis gevallen. Aan het einde wenste Blair alle op 10 Downing Street aanwezige journalisten ‘a good christmas’, waarna iedereen de trein pakte naar Windsor voor het ‘huwelijk’ van het jaar; dat van Elton John en David Furnish.
Eigenlijk was het daar ’s avonds voor de poort een prachtige komedie. De beroemde gasten kwamen in een enorme file terecht vlak voor de mansion van de popster waar twee enorme marquees te zien waren. Enkele kleerkasten hielden iedereen van de media tegen die naar binnen zou willen gaan. Maar de gasten zelf konden zich niet voor de paparazzi verschuilen. Door de enorme opstopping waren ze een uniek doelwit. Liz Hurley keek drie kwartier lang naar het dashboard terwijl fotografen hun plaatjes schoten. Ringo Starr maakte een V-teken, Claudia Schiffer, Boris Becker, Lulu en Michael Caine zwaaiden en lachten. Radiopresentator Terry Wogan - sinds vorige week Sir Terry - maakte een grapje: 'Kunnen we niet beter buiten de poort een picknick houden.'
Grappig was dat de journalisten van de zogenoemde ‘kwaliteitsmedia’ met hun mond vol tanden stonden, omdat ze de celebrities niet snel genoeg konden herkennen. De voor de BBC dienstdoende Duncan Kennedy – normaliter een misdaadverslaggever – werd vanuit de studio zelf te kennen gegeven in het vervolg de tabloids beter te lezen, omdat hij Claudia Schiffer niet ontdekte tijdens een rechtstreekse reportage.
Terug in Londen bleek er ineens op Parliament Square nog een heuse demonstratie aan de gang. Carolzingers protesteerden tegen het feit dat ze volgens nieuwe wetgeving kunnen worden opgepakt vanwege bedelen. ‘Weer een oude Britse traditie verloren’, vertelde een van hen. Maar niet iedereen stelt de langs de deur gaande voor een goed doel kerstliederen zingende jongerenschare op prijs. Het aantal Scooges in Engeland neemt weer toe.
‘We hadden enkele carolzingers aan de deur. Carolzingers? Eigenlijk zongen ze geen carols, maar alleen iets van: ‘Feeeed the weeerlllldd! Let them knawww it's Chrissssmus toime!" Meer konden ze niet’, klaagde een Engelsman. Gelukkig gooiden ze geen ruiten in of gingen er met een handtasje vandoor.
20 december
Het is traditioneel het gevecht tussen de season of goodwill en de season to be jolly.
In Birmingham is een geheimzinnige ‘parkeerkerstman’ opgedoken die een enveloppe met dertig pond tussen de ruitenwissers stopt van elke auto die een parkeerbekeuring heeft gehad. ‘Laat deze boete uw kerstfeest niet bederven. Hier is dertig pond om die te betalen. Prettig kerstfeest. Ondertekend: Parkeer-Santa Claus’.
Dertig bekeurde automobilisten in Birmingham zouden op deze wijze zijn beloond. Caroline Howard (30) zei voor de BBC dat haar dertig pond onder een kerstkaart lag. ‘Ik dacht eerst aan een grap en zocht iemand die het daar had laten liggen. Maar toen ik niemand zag, was ik heel blij. Er zijn nog echt hele goeie mensen in deze wereld.’
De ‘parkeer-kerstman’, die al duizend pond op deze wijze moet hebben weggegeven, wil een tegenwicht bieden aan alle Father Christmas-figuren die het beroep in diskrediet brengen. Zo zijn al dronken kerstmannen gesignaleerd, kerstmannen die zich aan vandalisme schuldig maken, eentje in zuid-Engeland die zich als potloodventer ontpopte en een Santa Claus die het kostuum gebruikte als vermomming bij een bankroof.
19 december
Op de schoorsteenmantel prijken Tony Blair en prins Charles broederlijk naast elkaar in hun beste pak. Zowel de premier als de kroonprins hebben dit jaar heel formeel geposeerd voor hun kerstkaart.
De Blairs die in voorgaande jaren zich graag in jeans en wollen truien lieten fotograferen onder een kerstboom, hebben dit jaar de foto voor hun kerstkaart laten maken in de salon van 10 Downing Street. De premier is keurig gekleed in pak en met stropdas. Cherie – in een nette avondjurk - kijkt over zijn schouder toe. De Blairs hebben twee – of eigenlijk drie - soorten kerstkaarten gezonden. Behalve een met ´prettige kerstdagen en gelukkig nieuwjaar´ is er ook nog een in omloop met alleen ´gelukkig nieuwjaar´ die naar niet-christelijke vrienden wordt gezonden. En dan blijkt er ook nog geen te zijn van de Blairs met hun vier kinderen met het opschrift ´niet voor publicatie´ die alleen naar heel persoonlijke vrienden wordt gezonden.
De Blairs hebben nog wat moeite gedaan. Charles en Camilla hebben zich er gemakkelijker afgemaakt. Ze sturen als kerstkaart dit jaar gewoon hun huwelijksfoto, samen met Charles kroost William en Harry en de kinderen van Camilla. Het meest pikante is nog de kerstkaart van David Beckham en Posh Spice: geen foto van het tweetal maar alleen het suggestieve opschrift ´Have you been naughty or nice? It´s Christmas.´
18 december
Godzijdank is kerstmis ook te vermijden. Britse bedrijven weren kerstbomen en kerstversiering. Niet omdat het heidense symbolen zouden zijn, maar omdat ze ergonomisch onverantwoord zijn.
Het ministerie voor Werk en Pensioenen in Londen kreeg de waarschuwing dat kerstversiering een bedreiging is voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers. ‘Een kleine kerstboom is oké, zolang de lichtjes afgelopen jaar minimaal drie keer zijn getest en geen brandgevaar vormen.’
Verzekeraars spreken bedrijven aan die kerstversieringen aanbrengen. Werknemers kunnen een nare val maken als zij de piek in een te grote boom willen zetten. Ook bij het ophangen van hulst en kersttakken kunnen zich ongelukken voordoen. Papieren kerstversieringen kunnen het brandrisico doen toenemen.
De aansprakelijkheidscultuur maant bedrijven tot voorzichtigheid, maar in werkelijkheid valt het aantal ongelukken mee. In de kerstperiode belanden gemiddeld 50 duizend Britten wegens valpartijen of andere ongelukken in huis in een polikliniek van een ziekenhuis. Dat is niet meer dan in een gelijke periode in een andere tijd van het jaar
17 december
Rugby en het kerstfeest vormen een harmonieuze combinatie. De leukste kerstparty voor mij is elk jaar die van de lokale rugbyclub. Gistermiddag begon die om vijf uur en eindigde twaalf uur later in de vroege ochtend.
Het clubhuis was afgeladen vol. Carol-zingers uit East-Peckham waren van de partij die de twee meter lange en honderd kilo zware rugby’ers tot een enorme inspanning verleidden. Ik had geen idee dat er zoveel carols waren. Buiten het ook in Nederland internationaal bekende kerstrepertoire hebben de Britten er zelf ook nog een hele reeks geschreven waarvan de tekst inmiddels wel heel erg verwijderd is van de gebeurtenissen in de stal van Bethlehem.
Zo moesten de fly-halves ‘three french hens’ zingen, gevolgd door ‘the partridge in the pear tree’ door de scrum-halves. Natuurlijk waren er ook de talrijke charities die je al veertig pond uit de zak hadden geklopt voordat het eerste biertje was besteld.
De voorstelling van de carol-zingers eindigde met ‘Silent Night’ waarna het nog erg lang onrustig bleef.
16 december
Vanmorgen gehoord in een Britse boekenzaak. Caissière tegen een vrouw die zes boeken kocht. ‘Zijn het kerstcadeautjes? Moet ik ze inpakken?’ ‘Nee hoor, het zijn slechts stocking fillers. Mijn man heeft acht kinderen. Ik mag ze niet, maar ik moet ze te vriend houden.’
Kerstmis in dit land zet de familieverhoudingen onder hoogspanning. Het is als familiefeest zwaarder beladen dan in Nederland. Als iemand niet komt, dan moet hij of zij gebrouilleerd zijn met de familie. Op eerste kerstdag leiden maanden of jaren van oplopende spanningen tot uitbarstingen. Niet zelden wordt al met borden gegooid voordat de koningin haar rede uitspreekt.
Een voedingsdeskundige heeft gezegd dat een vitaminerijk dieet ruzies aan tafel kan voorkomen. Volgens Paul Clayton van de Royal Medicine Society leidt de overmaat aan kalkoen en christmas pudding tot een verandering in de bloedsuikerspiegel. Als er ook nog alcohol en te veel zout bijkomt, voelen mensen zich sneller geïrriteerd.‘Er ligt een gigantische psychologische druk op het kerstfeest. Je moet ineens leuk opschieten met mensen die je maanden niet hebt gezien en die je misschien helemaal ook niet wilt zien. Er is veel geld uitgegeven en daarboven stijgt ook nog de bloedsuikerspiegel’, aldus Clayton.
Er zijn twee oplossingen mogelijk: of met kertsmis op dieet of het familiefeest mijden. Gelukkig gaan ze ook goed samen.
15 december
Hoe meer onheilstijdingen over commerciële fiasco’s rond het Britse kerstfeest hoe beter. De kalkoenen zijn uitverkocht en het reisbureau dat trips naar Santa Claus in Lapland organiseert, is failliet. Kerstmis wordt steeds leuker. Eerst dacht ik nog even een paar dagen naar Nederland gaan, maar nu blijf ik lekker op het eiland.
Donderdag ging Nortours bankroet en zagen vijfhonderd families hun al geboekte droomreis naar Lapland in rook opgaan. ‘Kerstmis is al een vervelende tijd om failliet te gaan en het is helemaal erg als je een onderneming bent die het van Santa Claus-bezoeken moet hebben’, merkte een bedrijvendokter op. De onderneming bestaat al dertig jaar, maar is volgens de curatoren de dupe geworden van de stagnerende economische groei.
De mensen die nu niet op reis mogen, zullen nog een tegenvaller moeten incasseren. Ze zijn te laat om online nog een kalkoen te bestellen. En dat heeft niets met de economische tegenwind te maken. De online verkopen met kerstmis zijn dit jaar zo snel gestegen – meer dan 50 procent – dat de leveranciers de vraag niet meer aankunnen. Wie een kalkoen, een mince-pie of een christmas pudding wil, zal nu zelf naar de overvolle winkel moeten.
14 december
Het Britse karakter wordt gevormd door de rol die men krijgt in de nativity play op school. ‘Ik kreeg van de onderwijzeres de rol van Frankenstein’, vertelde mijn 93-jarige buurman. ‘Toen ik haar vertelde dat Frankenstein niet in het kerstspel thuishoorde, zei ze dat hij een van de drie wijzen was.’
Elke school heeft zijn kerstspelen. En de meeste kinderen houden een eeuwige frustratie over van de rol die zij hierin krijgen toebedeeld. Iedereen wil Maria en Jozef spelen, maar daar zijn er maar twee van. De rest moet het doen met herders, schapen of nog erger: de os en de ezel. ‘Ik wilde een engel zijn, zo’n mooi wit pak. Maar ik moest herder zijn, gekleed in een jutezak.’
Iedere Brit herinnert zich de rol – hoe lang geleden ook – die hij op school in het kerstspel heeft gespeeld. Wie de goede rol heeft gekregen, houdt daar een eeuwig superioriteitsgevoel aan over. Wie de minder leuke rol krijgt, is met een minderwaardigheidscomplex opgezadeld.
De grote meerderheid van de ouders krijgt in december huilende kinderen thuis die het niet eens zijn met de rol die ze moeten spelen in het kerstspel. Onvrede over kerstspelen leiden zelfs tot heuse rechtszaken. Een moeder stapte dit jaar naar een rechtbank in Manchester en eiste daar een schadevergoeding van 15 duizend pond, omdat haar kinderen slechts de rol van herder hadden gekregen, huilend waren weggelopen, vervolgens op school werden gepest en zij een andere school had moeten zoeken en daarvoor had moeten verhuizen.
En er zijn de kinderen die van school worden gestuurd, omdat zij het kerstspel saboteren. Een leerling die de herbergier speelde werd van school verwijderd, omdat hij op de vraag van Jozef of er plaats was in de herberg, antwoordde: ‘Plenty!’. Een andere herbergier kwam eraf met slechts een berisping na Jozef toegebeten te hebben: ‘Zij mag binnenkomen, maar jij moet op sodemieteren.’ En een ander kind werd van school verwijderd, omdat die als Jozef de onsterfelijke opmerking maakte: ‘Hoe is onze Jezus vandaag, Maria?’ En daarna prompt het kind liet vallen.
13 december:
Wie beweert dat Engelsen humor hebben, is nooit op 25 december in Engeland geweest. Engelsen zijn die dag het meest humorloze volk ter wereld, juist omdat ze met kerstmis verplicht grappig moeten zijn.
Op elk bord waarvan later de kalkoen en spruiten moeten worden gegeten, ligt bij het begin van het diner al een zogenoemde christmas cracker – een lege wc-rol in cadeauverpakking waarin een ploffer zit, een papieren kroontje, een klein cadeautje en een briefje met een leus of ‘grap’. De bedoeling is dat twee mensen ieder aan een kant de cracker met een plof uit elkaar trekken. Daarna moet het papieren kroontje worden opgezet en de ‘grap’ worden voorgelezen. Deze grappen kunnen niet flauw genoeg zijn. Zelfs onze Sinterklaasrijmen zijn hiermee vergeleken literaire meesterwerken.
Hieronder wordt een tipje van de sluier opgelicht. Dit zijn na uitgebreide research de beste ‘cracker jokes' die dit jaar te berde worden gebracht:
What is the best thing to eat in a bath?
Sponge cake
Why can’t a bike stand up by itself?
Because it is two-tyred!
Why did the burglar take a shower?
He wanted to make a clean getaway
What do you get after it has been taken?
Your photograph!
How did the football pitch end up as a triangle?
Somebody took a corner
Why was the butcher worried?
His job was at steak!
Why did the carpenter go to the doctor?
He had a saw hand!
Who runs but never walks?
Water!
Dat is gieren en brullen. Wie betere weet, moet het zeggen. Wie er helemaal niet om moet lachen, kan beter kerst vieren in Duitsland. Daar hebben ze Rudi Carell.
12 december
Ik zou niet weten wie met kerst 1981 nummer één in de Nederlandse hitparade stond. BZN of George Baker vermoed ik. Maar vraag een Brit wie op 25 december 1981 nummer één stond en hij zal onmiddellijk antwoorden: ‘Don’t you want me’ van de Human League.
Iedereen in Engeland kent zijn ‘Christmas Number One’-singles. En iedere artiest in dit land wil eens in zijn leven een Christmas Number One gescoord hebben. Weken van tevoren worden de kansen afgewogen om juist op dat moment nummer één te staan in de hitparade en eeuwige roem te vergaren. In de dagen voor kerst is er een stormloop op de bookmakerskantoren die hun odds afgeven voor de nummer één-single op kerstdag.
Timing is alles. Zelf had ik tien pond gezet op Madonna. Maar zowel de queen op pop als Robbie Williams piekten dit jaar net te vroeg. Favoriet is nu de boyband Westlife die samen met diva Diana Ross de sentimentele smartlap When you tell me that you love me heeft opgenomen. Een andere kanshebber is de winnaar van de talentenwedstrijd X Factor die komend weekeinde wordt gekozen en een nog onbekende single zal moeten opnemen. Het duo Mizlopi maakt ook een kans met hun ode aan de grondverzetmachine JCB. En dan zijn er twee nieuwe versies van traditionals in de race. Crazy Frog heeft zijn eigen versie van Jingle Bells opgenomen en het deze zomer zo succesvolle Engelse Cricket Team heeft William Blake’s Jerusalem weer een keer op de plaat gezet.
De winnaar voegt zich in een uniek rijtje. The Beatles scoorde drie ‘Christman Number Ones’ – I feel Fine (1964), Day Tripper (1965) en Hello Goodbye (1967) - evenals Cliff Richard – I love you (1960), Misletoe & Wine (1988) en Saviours Day (1990). The Spice Girls lukte het in drie achtereenvolgende jaren op kerstmis nummer één te staan: met met 2 become I in 1996, Too Much in 1997 en Goodbye in 1998. Twee nummers stonden twee keer Christmas Number One: Queens Bohemian Rhapsody (in 1975 en 1991) en Do they know it's Christmas (1984 en vorig jaar). Maar de allerberoemdste Christmas Number Ones blijven vermoedelijk Slades Merry Xmas Everybody (1973), Muds Lonely this Christmas (1974) en Boney M’s Mary Boy Child (1978) - allemaal nummers die je na zes jaar in Engeland enorm tegen de borst stuiten en bijna gillend de winkel doen uitlopen.
11 december
Dit is mijn zesde Engels kerstfeest. Het allereerste verschil met Nederland is dat kerst hier eerder begint. Eigenlijk begint kerst al in augustus – tenminste dan richten de warenhuizen hun eerste kerstafdelingen in -, hoewel sommigen zelfs beweren dat kerstmis 2006 al op 28 december 2005 begint.
Eind november slaat kerstmis om in kerststress en vanaf 20 december in iedereen compleet kerstgek. Dat moet je voor zijn, zo vinden de Engelsen. Daarom hebben we nu al 42 kerstkaarten ontvangen – bijna allemaal van Engelse kennissen want onze Nederlandse vrienden moeten ze nog schrijven.
Van deze 42 kaarten zijn er 39 van een charity – een zogenoemde liefdadigheidsinstelling. De opbrengst van de kaart gaat naar het goede doel. Het is heel erg politiek incorrect om een kaart te sturen die je gewoon mooi vindt maar die niet van de National Hearth Foundation of de National Trust is.